Poznanie w świetle ontologii i inne pisma

Zainteresowanie Hartmanna ontologią, a także jego ontologiczne spojrzenie na transcendentalną filozofię Kanta, pojawiło się wcześniej, nim trafił do Marburga, pod wpływem filozofii rosyjskiej. Wbrew niektórym opiniom Hartmann nie wyrzeka się problemu poznania, fundamentalnego zarówno dla neokantystów, jak i dla Kanta. Stwierdza, że jest to zagadnienie metafizyczne, które w oderwaniu od szerszego kontekstu ontologicznego ani nie może być właściwie zrozumiane, ani rozwiązane. Jego prace wskazują, że ontologizując problem poznania, rozwija swoją myśl ku ontologii, nie zaś porzuca ją. W artykule "Poznanie w świetle ontologii" z 1949 roku, Hartmann, po latach rozważań nad różnorodnymi zagadnieniami ontologicznymi, powraca do korzeni swoich dociekań - do kwestii poznania i pytania Kanta o możliwość poznania a priori.Nie można w pełni zgodzić się z opinią, że Hartmann przechodzi w swym myśleniu od idealizmu metafizycznego do naturalnego realizmu, jako że on sam odrzuca jednoznaczną przynależność do któregokolwiek z tych stanowisk. W jego filozofii, przekraczającej idealizm i realizm, widoczna jest zdolność zataczania koła od ontologicznej analizy problemu poznania, przedstawionej np. w "Zarysie metafizyki poznania" (1921) i "Poza idealizmem i realizmem" (1922), przez dogłębną analizę zjawisk na podstawie osiągnięć nauk empirycznych, by następnie powrócić do kwestii poznania. W jego twórczości ontologiczne podejście do szczegółowych problemów filozoficznych cechuje pełna autonomia, choć jednocześnie problem poznania pozostaje dla niego niezmiernie istotny.Tom ten zawiera sześć niepublikowanych wcześniej po polsku artykułów Hartmanna, w tym prace takie jak "Poza idealizmem i realizmem" czy "Poznanie w świetle ontologii". W tekstach tych, Hartmann w systematyczny sposób rozważa kwestie z filozofii przyrody, ontologii, teorii poznania, antropologii i wielu innych dziedzin, ilustrując wszechstronność i głębię swojego filozoficznego projektu.