Obecne nieobecne. Granice fantomowe w polskiej literaturze i kulturze (XIX-XXI wiek)

Polska jest krajem, który doświadczył licznych zmian granic, a te ustalone przez zaborców odcisnęły szczególne piętno. Choć tereny te formalnie opuściły mapy polityczne ponad sto lat temu, ich ślady są wciąż widoczne zarówno w przestrzeni, jak i w polskiej świadomości. Dowodem tego są różnorodne formy zagospodarowania przestrzeni - na przykład charakterystyczna architektura budynków dworcowych, czy pocztowych, a także różnice w rozwoju ekonomicznym, co można zaobserwować choćby na mapach sieci kolejowych. Różnice te dotyczą również obyczajów, sposobu myślenia, podejścia do pracy, gospodarczości regionalnej, a także preferencji politycznych i języka. Pozostałością dawnych granic są również animozje i stereotypy, które wciąż dzielą mieszkańców dawnych zaborów. Mimo że fizyczne granice zniknęły, ich duch wciąż wpływa na współczesne życie społeczno-polityczne i kulturowe. Książka, którą oddajemy w ręce czytelników, zajmuje się fenomenem trwałości tzw. granic fantomowych w literaturze i kulturze polskiej.Przewodnią myślą dzieła jest kwestia granic, które formalnie zostały zniesione, lecz są odczuwalne i wciąż oddziałują na mieszkańców dawnych pograniczy. Autorzy przyglądają się relacjom i doświadczeniom osób żyjących na tych terenach, które często stają się świadkami różnych sytuacji granicznych, przyczyniających się do utrwalenia podziałów kulturalnych i społecznych. Wbrew próbom unieważnienia dawnych podziałów, ich ślady są wyraźnie obecne w kulturze i mentalności ludzi. Książka ta nie tylko bada granice jako zjawisko służące do formowania regionów, lecz także przedstawia różnorodne aspekty zetknięcia kultur, wpływających na język, sztukę i życie społeczne.Recenzje profesor Danuty Zawadzkiej i Joanny Szydłowskiej podkreślają, iż książka analizuje doświadczenie granic fantomowych, które przeniknęły do różnych obszarów życia, od tekstów kultury po codzienne praktyki. Opisuje, jak granice te zakorzeniły się w estetyce, języku, preferencjach politycznych i realiach ekonomicznych. Publikacja ukazuje również, jak silnie zarysowane są te granice w kulturze polskiej, stanowiąc cenny przyczynek do dalszej refleksji nad ich wpływem na postrzeganie terenów przygranicznych.