Na srebrnym globie. Rękopis z księżyca

Wiele lat temu ziemia wysłała kilkuosobową grupę na Księżyc, w celu jego zbadania i dotarcia na drugą, osłoniętą przed ludzkim wzrokiem, stronę satelity. Ziemię opuścili ludzie różnej narodowości i różnych zawodów, następnie wysłano jeszcze drugą dwuosobową grupę. Nie wrócił nikt. Z płaszczyzny księżycowej nie przyszła żadna wiadomość zwrotna. Ziemia zaprzestała eksploracji Księżyca i wkrótce zapomniano o całej sprawie. Pewnego dnia jednak, na ojczyznę ludzkości spada, zamknięty w kapsule, rękopis z Księżyca.
Pierwsza część trylogii Jerzego Żuławskiego wydana w 1903 roku, przedstawiona została w formie pamiętnika jednego z uczestników wyprawy. Ludzie wylądowali na Księżycu, utracili jednak kontakt z Ziemią, w dodatku od samego początku stali się ofiarami zmiennego losu. Pomimo wielu niebezpieczeństw i przeciwności ruszyli ku drugiej stronie srebrnego globu, z nadzieją na odnalezienie lepszych warunków do życia. Podróż jest długa, czasami monotonna. Autor nie szczędzi czytelnikowi poetyckich opisów krajobrazów pustyni, skalistych gór i wąwozów.
Podróż, na którą składa się pierwsza część książki, przedstawił Żuławski w sposób niezwykle prawdopodobny i realistyczny, ze staranną drobiazgowością stworzył kolejne jej etapy. Dalsza część to asymilacja z naturą księżycową i zaczątek nowej cywilizacji ludzkiej.
„Rękopis ze srebrnego globu” jest nie tylko zbiorem kronikarskim dziejów ludzi na przestrzeni kilku dziesięcioleci, jest to również świadectwo różnego spektrum człowieczeństwa i skomplikowanych relacji międzyludzkich. Pamiętnik to także odbicie myśli, uczuć człowieka samotnego, przepełnionego tęsknotą za światem dawnym i za światem, którego nigdy nie stworzył. To pieśń pochwalna, pieśń żałobna za utraconym domem.
Językowo wiekowość tej książki jest oczywiście odczuwalna, używane są porzucone już dzisiaj konstrukcje słowne, ponadto autor wpada czasami w patetyczny zaśpiew. Można to uznać za wadę, albo pomyśleć: tutaj był nasz język i nasza kultura na początku XX wieku, czy to nie niezwykłe?