Księgi

Autor „Ksiąg”, kimkolwiek by nie był, wydaje się nie wyrażać podziwu dla dzieła stworzenia. Z jego utworów można wywnioskować, choć nie mówi o tym wprost, że zarówno literackie dzieło Szekspira, jak i cała twórczość Boga, uważa za niezasługujące na choćby jedna łzę skrzywdzonego dziecka. Bardzo polecam tę książkę, nie mógłbym tego lepiej ująć. Bohaterowie w prozie Boberskiego, zawartej w zbiorze o dumnym tytule „Księgi”, stosują złośliwą bądź łagodną ironię oraz podniosły patos, by zmierzyć się z dwoma Bogami: tym w niebie i Kobietą na ziemi, a także ze śmiesznością. Ich inteligentne szaleństwo karmi się treścią ich umysłów, które przepełnione są literaturą. Nic więc dziwnego, że mieszczą się w nich różne literackie i kulturowe składniki, szczególnie dojrzały, choć nieco przejrzysty romantyzm, cierpiący na nadmiar samoświadomości. Postacie w tych opowiadaniach, miniaturach i gawędach pielęgnują w sobie poczucie wstydu. Są mistrzami w tej emocji, odczuwając ją nie tylko za siebie, ale i za innych, a czasem nawet za samego Boga. Doskonale znam to uczucie... Żałuję, że przeczytałem tę momentami okrutnie zabawną książkę, bo pogłębiła moje przygnębienie. W moim obecnym stanie ducha i ciała literatura przestała przynosić ulgę. W innym kontekście, powtórzmy jednak za Piłatem: czym jest prawda, zwłaszcza w literaturze? W „Księgach”, podobnie jak w „Rękopisie znalezionym w Saragossie”, na kolejnych stronach i w skomplikowanej plątaninie wstępów, mott, cytatów i odniesień, otwierają się nie tyle nowe historie, co zagnieżdżone prawdy i fikcje, mieszczące się w szkatułce złożonej z fikcji i prawdy. Kim jest autor? Czym jest sztuka? Gdzie kryje się prawda ducha, a gdzie leży litera faktu? Literatura to rytuał, w którym nawet powtarzane przez wieki elementy mogą nabrać mocy oryginalności.