Kamień i chleb

János Pilinszky (1921-1981) to jeden z najbardziej uznawanych węgierkich poetów XX wieku, którego twórczość zdobyła znaczące uznanie już za jego życia. Pilinszky, fascynujący swoją tajemniczą i głęboko poruszającą poezją, niejednokrotnie odciskał niezatarte ślady na węgierskiej kulturze. Przykładem może być historia opisana we wstępie przez tłumacza, kiedy to w czasie jednej z mrocznych nocy w tunelu podziemnym poeta, będąc w otoczeniu podejrzanych, nietrzeźwych osób, zaczął recytować wiersze, co zaskakująco zmieniło atmosferę na spokojną i pełną zasłuchania.Pilinszky miał złożone korzenie – jego ojciec był polskim uchodźcą, a matka łączyła go z kulturą francuską. Jerzy Snopek zauważa jednak jego głębokie przywiązanie do Węgier, które uwidaczniało się w jego twórczości. Młodość Pilinszky'ego była naznaczona burzliwymi wydarzeniami: w 1944 roku został wcielony do armii, gdzie przeszedł przez front zachodni, po czym trafił do obozu UNRRA we Frankfurcie, co pozostawiło trwałe ślady w jego wrażliwej duszy. Po wojnie, mimo swoich talentów, musiał podejmować się różnych prac fizycznych, takich jak kelner czy tragarz.Jako wszechstronny twórca, Pilinszky zajmował się nie tylko poezją, ale i prozą oraz eseistyką. Prof. Jerzy Snopek podkreśla jego szerokie zainteresowania kulturą europejską oraz chrześcijańskie korzenie, które przyjmował z wyjątkową ekumeniczną otwartością. W jego dziełach można odnaleźć inspiracje zarówno z mistyki Wschodu, jak i łacińskiej tradycji. Chociaż najbliższy był mu katolicyzm, jego postawa przekraczała tradycyjne podziały wyznaniowe. Jak przyznawał, w czasie II wojny światowej, w najtrudniejszych momentach, najważniejszym dziełem dla niego była Biblia.Zbiór „Kamień i chleb” jest pięknie ilustrowany przykładami współczesnego malarstwa węgierskiego i znakomitymi tłumaczeniami, co pozwala w pełni zasmakować różnorodności twórczości Pilinszky’ego, z wyraźnym naciskiem na jego poezję. Jest to pierwsza tak obszerna prezentacja tego wybitnego węgierskiego poety w Polsce.