Jaskinia. Droga rebeliantów

Czy kiedykolwiek zastanawialiśmy się, czy filozofia naprawdę opuściła jaskinię? Takie pytanie pojawia się przy rozważaniu słynnej metafory jaskini Platona. Możemy sobie wyobrazić, że człowiek sam postanowił wejść do jaskini szukając schronienia, czy też komfortu w gotowym schronieniu, lub z obawy przed nieznanym i niebezpiecznym światem na zewnątrz. Nie można wykluczyć, że to właśnie chęć poznania „światła” przezwyciężyła te lęki i zmotywowała go do wyjścia z jaskini – tak jak poszukiwanie prawdy skłania filozofa do odkrywania nowego świata. Czy więc metafora ta jest odbiciem doświadczeń pierwszych ludzi, którzy zdobyli się na odwagę, by opuścić swoje schronienia, podobnie jak filozof Platona? Może to żart literacki Platona, czerpiący inspirację z przygód Odyseusza w jaskini Polifema, w której filozof jest przedstawiony jako sprytny i odważny jak Odys.Istnieje możliwość, że Platon czerpał inspirację z kultów misteryjnych, gdzie inicjowany odnajdywał światło w ciemnościach, prowadzące go ku nowemu życiu. W takim kontekście filozofowanie i dążenie do światła mogłoby być wyborem nowej ścieżki życiowej dla tych wtajemniczonych w filozofię. A może to odległe echo biblijnej opowieści o Danielu w jaskini z lwami, gdzie można wyjść, czyli stać się filozofem, tylko poprzez wiarę w swoją wybraną drogę? Może w rzeczywistości chodzi o to, że Platońskie metafory, podobne do tej, zdominowały filozoficzne myślenie, wprowadzając ludzi w „jaskiniowy” sposób postrzegania rzeczywistości, z którego nie sposób się uwolnić.