Róża Luksemburg - sylwetka autora

Róża Luksemburg była prominentną postacią lewego skrzydła II Międzynarodówki, znaną z krytyki działań Lenina oraz bolszewików. Zdecydowanie opowiadała się za pluralizmem, a także wolnością prasy i poglądów. Jej zarzuty pod adresem bolszewików dotyczyły głównie braku poszanowania dla demokracji oraz elitarnego postrzegania roli partii w procesie rewolucyjnym. Z okresu rewolucji bolszewickiej pochodzi znane jej powiedzenie, że "Nie ma prawdziwego socjalizmu bez demokracji, tak jak nie ma prawdziwej demokracji bez socjalizmu". Jednocześnie, kiedy zdobywała więcej informacji o sytuacji w Rosji, podkreślała potrzebę, z rewolucyjnej perspektywy, wprowadzenia "środków nadzwyczajnych" przez bolszewików, by obronić powstające państwo robotnicze. Mimo różnic, wyrażała szacunek dla Lenina i jego partii za podjęcie się realizacji idei, które wcześniej istniały jedynie w teorii.

Luksemburg sceptycznie odnosiła się do polskich dążeń niepodległościowych, które uważała za ekonomicznie nieuzasadnione. Razem z Julianem Marchlewskim walczyła przeciwko "socjalpatriotyzmowi" Polskiej Partii Socjalistycznej, argumentując, że różne części Polski w naturalny sposób zlewają się gospodarczo i politycznie z państwami zaborczymi. W jej opinii, produkcja w Królestwie Polskim na rzecz wschodnich rynków nieodwracalnie związała ten region z Rosją. Jednocześnie broniła prawa Polaków do rozwoju kulturalnego pod zaborami, publikując broszurę "W obronie narodowości", w której apelowała o prawo do zachowania polskiej tożsamości i języka, wskazując, że prawdziwymi przeciwnikami są niemieckie elity kapitalistyczne, nie zaś społeczeństwo niemieckie jako całość.

Według Luksemburg, powstanie styczniowe miało na celu utrzymanie pańszczyzny przez polską szlachtę oraz zahamowanie rozwoju burżuazji, która była wobec powstań niechętna. Chłopi jej zdaniem lojalni byli carowi, a proletariat stopniowo łączył się z proletariatem państw zaborczych. Róża Luksemburg również aktywnie działała jako feministka i pacyfistka, ostro krytykując I wojnę światową, uznając jej przebieg za podporządkowany interesom kapitalistycznej klasy rządzącej.