Franciszek Leja - sylwetka autora

Polski matematyk i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Franciszek Leja, swoją edukację rozpoczął na Uniwersytecie Lwowskim, studiując tam w latach 1904-1909 na Wydziale Filozoficznym. W 1909 roku uzyskał kwalifikacje do nauczania matematyki i fizyki w szkołach średnich. W 1910 roku rozpoczął pracę w IV Gimnazjum w Krakowie, a rok później przeniósł się do Gimnazjum w Bochni. W 1912 roku, dzięki stypendium Akademii Umiejętności, kontynuował studia w Paryżu, a wiosną 1913 odwiedził Londyn. Był także zaangażowany w Drużyny Bartoszowe i służył w Legionach Polskich w latach 1914-1915.

Po powrocie z Legionów, Leja pracował w V Gimnazjum w Krakowie i został asystentem na Uniwersytecie Jagiellońskim na wniosek Kazimierza Żorawskiego. W 1916 roku obronił pracę doktorską pod jego kierownictwem. Po habilitacji w 1922 przyjął posadę na Politechnice Warszawskiej, a w 1934 roku wrócił na Uniwersytet Jagielloński, obejmując pozycję po Stanisławie Zarembie.

6 listopada 1939 roku Leja został aresztowany w trakcie Sonderaktion Krakau i wywieziony do obozu Sachsenhausen. Powrócił do Krakowa w maju 1940, a następnie przeniósł się do Grodziska Górnego, gdzie przebywał do 1945 roku, kontynuując naukowe prace i pisząc podręczniki. Po wojnie, w styczniu 1945, zajął się organizacją Instytutu Matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz przywracaniem działalności Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Matematycznego, którego był współzałożycielem w 1919 roku i przewodniczącym w latach 1963-1965. Od 1931 roku był związany z Towarzystwem Naukowym Warszawskim.

W 1949 roku, objął kierownictwo Działu Funkcji Analitycznych w nowo powstałym Państwowym Instytucie Matematycznym, gdzie koncentrował się głównie na teorii funkcji analitycznych. Leja wprowadził do matematyki koncepcję grupy topologicznej oraz metodę punktów ekstremalnych, którą nazwano jego imieniem. Był autorem licznych podręczników akademickich, które doskonalił nawet po przejściu na emeryturę w 1960 roku.

W 1978 roku przekazał 200 tysięcy złotych Uniwersytetowi Jagiellońskiemu na stypendia dla wybitnych młodych matematyków. Fundusz przyznający stypendia im. F. Leji funkcjonuje do dziś, wspierany przez prywatne darowizny. Wyróżniony Krzyżem Oficerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz doktoratem honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego w 1963 roku, Franciszek Leja jest patronem szkoły w Grodzisku i ulicy w Jarosławiu. Wspominany jest również w książce Marka Krajewskiego "Głowa Minotaura".