Z jednym wyjątkiem. Lipowo. Tom 4

Powieść „Z jednym wyjątkiem” autorstwa polskiej pisarki, Katarzyny Puzyńskiej przeczytałam jednym tchem. Kiedyś miałam podobnie z twórczością Remigiusza Mroza: „Chyłka” i jej bohaterowie stali się moimi przyjaciółmi na długi czas. Ostatnio szukałam jednak literackich wyzwań i nowych możliwości odkrywania ulubionego gatunku. Dlaczego wybór padł akurat na Katarzynę Puzyńską? Po pierwsze, autorka kryminalnej sagi o Lipowie zrobiła dobre wrażenie na czytelnikach, debiutancką powieścią pod tytułem „Motylek”. Od razu było widać, że jest tam pomysł, talent, a przede wszystkim ciężką pracą. Powieści kryminalne wymagają przemyślanej intrygi. Areną krwawych zbrodni pozostaje miejscowość Lipowo, położoną gdzieś na Pojezierzu Brodnickim. Miejscowość jakich wiele w naszym kraju. Kojarzycie serial „Ranczo”? Podobny, swojski klimat, a symbolem analogi niech będzie grupa pijaczków pod sklepem, którzy w dobrym humorze konsumują kolejne połacie piwnego trunku. Stały krajobraz małych wsi i miasteczek, gdzie oglądanie przejeżdżających samochodów stanowi największą atrakcję dla lokalnej społeczności. Nie dajcie się jednak nabrać! Pod pozorem wojskiego klimatu kryje się hermetyczna miejscowość, gdzie wszyscy o wszystkich wszystko wiedzą. Tajemnice i sekrety mieszkańców często wychodzą na światło dzienne przy okazji kolejnych morderstw w Lipowie.  
Powieść „Z jednym wyjątkiem” to już czwarta część sagi o Lipowie. Teoretycznie każda z książek stanowi osoba opowieść i nie ma przeszkody, aby w dowolnej kolejności sięgać po książki Katarzyny Puzyńskiej. W praktyce, jak to bywa przy wielotomowych epopejach kryminalnych, znajomość charakteru bohaterów powieści pozwala lepiej odczytywać ich motywacje i zachowania. Znani i lubiani z poprzednich części Daniel Podgórski i Weronika Nowakowska mają się ku sobie: mężczyzna planuje oświadczyny swojej wybrance i spodziewa się, że zostaną przyjęte. To spora zmiana w życiu obojga bohaterów. Pozwolę sobie przypomnieć, że Weronika pracowała wcześniej jako psycholog w Warszawie, a jej przyjazd do Lipowa miał być szansą na nowy etap w życiu. Kobieta wydaje się już zapomnieć o fatalnej przeszłości i bolesnym rozwodzie, a Daniel otoczył ją opieką i mimo licznych perturbacji, Daniel i Weronika wydają się skazani na długie i szczęśliwe życie w Lipowie! Czy tak będzie? Bardzo na to liczę!

Warstwa obyczajowa wysuwa się na pierwszy plan w powieści „Z jednym wyjątkiem”. Czy to dobrze? Moim zdaniem tak, po trzech poprzednich częściach  Katarzyna Puzyńska wyszła z założenia, że czytelnikowi dobrze zrobi chwila oddechu. Nie oznacza to oczywiście, że zabraknie policyjnego śledztwa w przedmiocie kolejnego morderstwa! Ofiarą w powieści „Z jednym wyjątkiem” jest znana lokalnej społeczności florystka. Starsza pani uznana została początkowo za martwą z przyczyn naturalnych. Ratowniczka medyczna kierowana przeczuciem naciska jednak na wezwanie policji. Przybyli na miejsce funkcjonariusze odrywają niepokojące sygnały, świadczące o zaangażowaniu w śmierć kwiaciarki osób trzech. Uwagę zwraca legendarna partia szachów, jaka została rozegrana na szachownicy w domu denatki oraz mało wyraźni napis na jej piersi. Daniel Podgórski i Klementyna Koop prowadzą śledztwo, w którym znaki zapytania piętrzą się, a odpowiedzi brak: zmowa milczenia w Lipowie wydaje z siebie po raz kolejny złowrogie pomruki. Kto z mieszkańców małej wsi miał dobry powód, aby pozbyć się kwiaciarki? Jaki związek śmierć kobiety ma z wydarzeniami, jakie miały miejsce w Lipowie przed stu laty? Wówczas to zaginęło dwoje młodych, zakochanych w sobie ludzi...  

Z ciekawością usiadłam do przeczytania kontynuacji sagi o mieszkańcach Lipowa. Mam wrażenie, że powieści Katarzyny Puzyńskiej mówią więcej o nas samych, aniżeli chcielibyśmy przyznać. Każdy z nas choć raz był w takim Lipowie: miejscu, gdzie świat się kończy, a plotki i tajemnice to największa atrakcja w oczach lokalnej społeczności. Tutaj każdy ma dobry powód, aby zabić: czasem decydują o tym sprawy z przeszłości, czasem nuda, albo przypadek. Mały spoiler:  to nie fatum i zły los zdecydowały o śmierci starszej florystki. Kto wiec stoi za brutalną zbrodnią? Odpowiedź znajdziecie w książce „Z jednym wyjątkiem” ?.

Katarzyna Puzyńska to polska pisarka, specjalizująca się w gatunku literatury kryminalnej. Tak było, ale czy tak jest? Poprzednie trzy części sagi o mieszkańcach Lipowa umocniły pozycję Katarzyna Puzyńska na kryminalnej mapie Polski. Autorka zadebiutowała powieścią „Motylek” i od razu zwróciła uwagę czytelników na swoją twórczość. Mówi się, że jej książki łącza najlepsze cechy Agathy Christie i Camill Lackberg. Spory rozrzut, jeśli wziąć pod uwagę, że pierwsza z autorek to mistrzyni przemyślanych intryg kryminalnych, z kolei druga na pierwszym planie przedstawia tło społeczno-obyczajowe małej wioski Fjällbacka. O ile pierwsze trzy części kryminalnej sagi Katarzyny Puzyńskiej, tj. „Motylek”, „Więcej czerwieni” i „Trzydziesta pierwsza” nosiły znamiona wciągających klimatów z ważnymi elementami powieści psychologicznej, o tyle czwarta część pod tytułem „Z jednym wyjątkiem” przynosi czytelnikom spore zmiany. Polska pisarka w większym stopniu koncentruje się na mieszkańcach Lipowa, mniej za to w malej wsi brutalnych zbrodni i kryminalnych intryg. Nie zrozumcie mnie złe, Katarzyna Puzyńska wciąż pisze znakomite kryminały i jak sama mówi, to jej życiowe powołanie i nie zrezygnuje z tej drogi. Jednocześnie autorka książki „Z jednym wyjątkiem” ugruntowała swoją pozycję na rynki wydawniczym w Polsce i śmiało pozwala sobie na eksperymentowanie z gatunkiem. Jakich efektów mogą się spodziewać oddani fani twórczości Katarzyny Puzyńskiej?  

W poprzedniej części autorka zarysowała linię czasu bardzo wyraźnie: święta Bożego Narodzenia i związana z nimi wigilia okazały się czasem intryg oraz podejrzeń skierowanych wobec lokalnego piromana, niejakiego Tytusa Weissa. Tymczasem w powieści „Z jednym wyjątkiem” do Lipowa przybywa wiosna i… nowe tajemnice z dawnych lat. Swoją drogą uważam, że opisy przyrody w powieści polskiej pisarki stanowią o mocnym punkcie jej twórczości. Jak wspominała w wywiadach Katarzyna Puzyńska, autorka sagi o Lipowie lubi pisać o tym, co lubi i na czym się zna. Pojezierze Brodnickie, gdzie położona jest fikcyjna miejscowość Lipowo, to kraina stu jezior. Idealna sceneria na kryminalne zagadki, co? Autorka książki „Z jednym wyjątkiem” w rzeczywistości ma swój dom w jednej z takich miejscowości na północy kraju. 

Tym razem słodki pocałunek śmierci został złożony na ustach starszej pani pachnącej kwiatami. Lokalna florysta nie miała wrogów, a jej podeszły wiek początkowo sugerował policjantom odejście starszej pani z przyczyn naturalnych. O zaangażowaniu osób trzech w sprawę śmierci kwiaciarki mogą świadczyć dwie rzeczy: po pierwsze, w domu denatki odnaleziono partie szachów, do złudzenia przypominającą rozegraną przed wieloma dekadami partię arcymistrzów. Po drugie, potencjalny sprawca wyrył na skórze ofiary napis. Sprawa wydaje się mocno skomplikowana, a opisana przez Katarzynę Puzyńską kryminalna intryga wciąga bez reszty i pozwala ledwo na domysły przed epilogiem! To duży plus polskiej pisarki, że mając na koncie kolejne powieści o sadze w Lipowie, nie tylko trzyma formę, ale wydaje się z powodzeniem rozwijać swój warsztat pisarski ?.  

„Z jednym wyjątkiem” to powieść Katarzyny Puzyńskiej wydana w 2015 nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka. Książka jest monumentalna w swojej formie: liczy prawie 750 stron! Dużo, niemniej z uwagi na przystępny język i styl, jakim autorka posługuje się w ramach swoich powieści, przeczytanie czwartej części nie zajmie wam więcej niż weekend. Jestem tego żywym przykładem! ?