Sądowe mechanizmy ochrony praworządności w Polsce w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE

Książka stanowi kontynuację projektu rozpoczętego na początku 2018 roku, kiedy opublikowano pierwszą część zatytułowaną „Wniosek Komisji Europejskiej w sprawie wszczęcia w stosunku do Polski procedury art. 7 TUE. Ramy prawno-polityczne” (Warszawa 2018). W tej publikacji skupiono się na zwięzłym przedstawieniu naruszeń praworządności w Polsce związanych z działaniami rządu PiS, które stanowiły podstawę do skierowania przez Komisję Europejską uzasadnionych wniosków i zaleceń do polskich władz. Obecna książka analizuje rozwój sytuacji ustrojowej w Polsce od stycznia 2018 roku. Z przeprowadzonego przeglądu wynika, że mimo prowadzonego przez Komisję Europejską „dialogu” z polskim rządem, stał się on de facto jednostronnym „monologiem,” na który polski rząd nie odpowiada. Równolegle z procedurą art. 7 TUE narastają przypadki naruszania praworządności w Polsce badane przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Zagadnienia te zajmują centralne miejsce w książce. Rozpoczęto od przypomnienia statusu i roli Trybunału Sprawiedliwości UE, który często jest błędnie przedstawiany w debacie publicznej. Następnie dokonano szczegółowej analizy najnowszych orzeczeń Trybunału, które potwierdzają jego kompetencje do rozpatrywania kwestii praworządności, w tym niezależności sądów, jako istotnej części „prawa Unii.” Szczegółowo omówiono wyrok z 27 lutego 2018 w sprawie C-64/16 Associaçao Sindical dos Juízes Portugueses przeciwko Tribunal de Conta i wyrok z 25 lipca 2018 r. w sprawie C-216/18 PPU LM (sprawa Celmer). Trybunał wskazał w nich, że sądy państw członkowskich mogą uwzględniać stan praworządności przy współpracy określonej prawem UE. Konsekwencje wyroku w sprawie Celmer wykraczają poza Europejski Nakaz Aresztowania, wskazując na możliwość powiązania korzystania z unijnych procedur prawnych ze stanem praworządności w Polsce. Podsumowując, książka przedstawia polityczne i prawne wnioski z analizy, podkreślając wpływ narastających problemów z praworządnością na członkostwo Polski w Unii Europejskiej.