Potoccy herby Pilawa w Traktacie o familiach i koligacjach Jana Stanisława Jabłonowskiego

Potoccy, noszący herb Pilawa, stanowili jedną z czołowych rodzin magnackich Królestwa Polskiego w XVII i XVIII wieku. W tym okresie zaliczano ich do grona najważniejszych, może nawet dwudziestu najbardziej wpływowych rodów. Na przełomie XVII wieku francuski podróżnik zauważył, że rzeka magnatów płynie przez prowincję ruską, gdzie prominentne rodziny takie jak Sobiescy, Potoccy, Koniecpolscy i Jabłonowscy posiadają ogromne majątki przynoszące prawdziwie książęce zyski. Potoccy osiągnęli ten status dzięki pokoleniu, które zrodziło się w pierwszych dekadach XVI wieku. Przykładowo, Jan Szperka (zm. 1611), wojewoda bracławski, oraz jego bracia Andrzej (zm. 1610), kasztelan kamieniecki, Jakub (zm. 1613) i Stefan (zm. 1631) – obaj wojewodowie bracławscy – byli nazywani fundamentami magnackiego rodu Potockich. Choć Jan zmarł bezdzietnie, trzej pozostali dali początek trzem osobnym liniom tej potężnej rodziny. Szczególnie najmłodszy z rodzeństwa, Stefan, który w 1606 roku poślubił Marię Mohylankę, mołdawską hospodarównę, był postacią znaczącą zarówno w historii prywatnej, jak i publicznej. Stał się on przodkiem licznych znamienitych osób, włączając w to swojego prawnuka Jana Stanisława Jabłonowskiego, autora cenionego Traktatu o familiach i koligacjach. To właśnie dzięki genealogicznym narracjom Jabłonowskiego, w których wspomina o swoich pradziadach, Potoccy zajęli ważne miejsce w tej ważnej pracy, będąc punktem wyjścia do analizy pamięci genealogicznej polskiego magnata na początku XVIII wieku.