Lekcje ciemności

W najnowszym wydaniu „Lekcji ciemności” Dariusz Czaja zgłębia antropologiczne aspekty zła, jego obecność w historii, naturze i w nas samych. Książka działa jak swoiste echo, które wzmacnia głosy takich kronikarzy ciemności jak Levi, Sebald, Nowosielski, Bacon, Nemes i wielu innych. Poruszane tematy obejmują wojenną katastrofę, piekło Zagłady, cierpienie zwierząt oraz apokaliptyczne wizje. Autor wykorzystuje słowa i obrazy jako punkt wyjścia do głębokiej refleksji filozoficznej i teologicznej. Zastanawia się przy tym, jak to możliwe, że w stosach popiołu można dostrzec światło, odwołując się do myśli Bernharda, który twierdził, że „W ciemności wszystko staje się wyraźne”.

Ireneusz Kania określa „Lekcje ciemności” jako piękną i spójną książkę zawierającą teksty o dużej emocjonalnej sile, które są jednocześnie osobiste i dramatyczne. To dzieło filozoficzne, które zmusza do nieustannego stawiania pytań, nawet jeśli odpowiedzi nie są w zasięgu ręki.

Jak zauważa Paweł Próchniak, książka Czai to akt odwagi — zmierzenia się z ciemnością, tym, co nieprzeniknione i obce. Taka odwaga staje się esencją humanistyki, filozofii i literatury: odwaga konfrontacji z ciemnością świata i doświadczenia, wysłuchania jej lekcji. W atmosferze naszego mroczniejącego współczesnego świata wybrzmiewają pytania zadane przez Nietzschego: „Czyż nie pochłodniało? Czy nie nadciąga noc? I coraz więcej nocy?”.