Herezje przeciwko postępowi i innym iluzjom

Komunizm i neoliberalizm, ruchy o mesjanistycznym charakterze, pozornie posługiwały się językiem rozumu i nauki, jednak w rzeczywistości to wiara stanowiła ich napęd. Chociaż obie ideologie sprawiały wrażenie diametralnie ze sobą sprzecznych, faktycznie różniły się jedynie w kwestii, czy ludzkość powinna dążyć do perfekcji poprzez powszechny socjalizm, czy może demokratyczny kapitalizm na skalę globalną. Jak marksistowski rewolucyjny socjalizm, tak i globalny wolny rynek głosiły rzekomy koniec historii. Przewidywanie to okazało się jednak mylne, a historia pozostaje żywa i pełna nowych, czasem krwawych, wydarzeń.Ideologie te, podobnie jak wiele nurtów oświeceniowych, choć wyrosły na gruncie laicyzmu, były głęboko zakorzenione w tradycjach religijnych. Wyobrażały przyszły świat, w którym wszyscy ludzie będą żyć według tych samych zasad, czerpiąc z wzorców charakterystycznych dla zachodniego monoteizmu. Zarówno marksizm, jak i kapitalistyczny kult wolnego rynku, są jedynie kolejnymi odsłonami oświeceniowych religii, które przekształcały chrześcijańską wizję powszechnego zbawienia w polityczny projekt emancypacji całego społeczeństwa.