Michał Wiszniewski - sylwetka autora

Szymon Michał Antoni, znany również jako James William Whitecross oraz Livius, urodził się 27 września 1794 roku w Firlejowie koło Rohatyna, a zmarł 22 grudnia 1895 roku w Nicei. Był nie tylko wybitnym polskim filozofem i psychologiem, ale również politykiem, historykiem literatury polskiej, publicystą oraz wydawcą źródeł. Wiszniewski uważany jest za ostatniego reprezentanta polskiego oświecenia w filozofii, jednocześnie wprowadzając elementy pozytywizmu.

Po ukończeniu szkoły powszechnej we Lwowie, rozpoczął naukę w Gimnazjum Wołyńskim w Krzemieńcu, gdzie uczęszczał w latach 1808-1815. Później kontynuował studia filozoficzne na uniwersytetach w Paryżu (1820) i w Edynburgu (1821-1822). W latach 1815-1818 był korepetytorem i bibliotekarzem w rodzinie Tarnowskich w Horochowie. Następnie, w latach 1822-1824, pracował jako profesor w Gimnazjum w Krzemieńcu, gdzie wykładał filozofię moralną i logikę.

W 1824 roku został sekretarzem Konstantego Czartoryskiego i guwernerem jego syna. Od 1831 roku pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie był profesorem historii powszechnej, a później historii literatury powszechnej, literatury polskiej i literatury porównawczej. W latach 1839-1841 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego UJ. W 1846 roku, podczas powstania krakowskiego, stał na czele konserwatywnego spisku przeciwko J.J. Tyssowskiemu, który został jednak szybko obalony.

Wiszniewski zajmował się próbą połączenia psychologii z teorią poznania, twierdząc, że badania gnoseologiczne wymagają zrozumienia struktury umysłu oraz związku psychiki z fizjologią człowieka. Proponował metodę łączącą obserwację i eksperyment z rozumowaniem matematycznym. W dziedzinie etyki stworzył koncepcję filozofii moralnej, a w psychologii założył podstawy do badań nad inteligencją oraz opracował pierwszą próbę typologii inteligencji ludzkiej w 1837 roku.