Ocaleni w Azji Wschodniej

W wyniku agresji na Rzeczpospolitą w 1939 roku wielu Polaków, w obliczu działań wojennych, schroniło się na Wileńszczyźnie lub Litwie kowieńskiej. Po tym, jak Litwa została wcielona do ZSRS, część z nich zdecydowała się na podróż do krajów Dalekiego Wschodu, wśród nich liczni Żydzi. Dzięki interwencji polskich placówek dyplomatycznych w Japonii, a także w Harbinie i Szanghaju, uchodźcom potwierdzono ich obywatelstwo. To zapewniło im ochronę dyplomatyczną i pomoc finansową, która umożliwiła wielu z nich dotarcie do państw neutralnych, takich jak USA czy Kanada. Polskie paszporty zmieniały radykalnie sytuację polskich Żydów w Szanghaju w porównaniu do ich niemieckich czy austriackich współobywateli, którzy stali się bezpaństwowcami po opuszczeniu III Rzeszy. Olga Barbasiewicz w swojej książce przedstawia szerokie tło tych wydarzeń, skupiając się na historii polskich placówek dyplomatycznych w Azji Wschodniej przed wybuchem II wojny światowej. Szczególną uwagę zwraca na karierę Tadeusza Romera, ambasadora w Japonii od 1937 do 1941 roku, a później misjonarza specjalnej ekspedycji w Szanghaju. Analizuje zarówno relacje polsko-japońskie, jak i japońską politykę wobec Żydów tuż przed konfliktem na Pacyfiku w 1941 roku. Barbasiewicz nie tylko przedstawia sytuację uchodźców na Dalekim Wschodzie i rolę polskiego państwa w ich wsparciu, lecz także uwidacznia, jak wielu ludzi przyczyniło się do tej pomocy. To istotna lektura, która przybliża nieznane lub mało znane w Polsce wydarzenia, wykorzystując niepublikowane dotąd źródła. jakub prof. dr hab. Jakub Polit