Bunt mas i teksty pokrewne

Książka hiszpańskiego filozofa José Ortegi y Gasseta, zatytułowana „Bunt mas”, zyskała międzynarodowe uznanie jako dzieło opisujące charakterystyczne dla XX wieku zjawisko. Esej wydany w 1929 roku przedstawia analizę roli „człowieka masowego” w społeczeństwie. Ortega, będąc wówczas profesorem metafizyki w Madrycie, otwarcie angażował się w sferę polityczną, co zakończyło się jego emigracją na ponad dziesięć lat z powodu wybuchu wojny domowej i jego antyfaszystowskim poglądom. Książka ta jest najbardziej rozpoznawalnym dziełem Ortegi, ukazującym, jak masowy człowiek utracił „rozum historyczny” w obliczu nowoczesnych technologii. Jest to psychologiczne zjawisko, gdzie jednostka, choć stanowi część mas, w sensie mentalnym staje się masą. Taki człowiek przywłaszczył sobie styl życia elit, korzystając z demokracji liberalnej, co paradoksalnie zagraża cywilizacji. Ortega uważa, że rządy takich ahistorycznych mas są niebezpieczne, gdyż nie potrafią one rozwijać cywilizacji. Książka zawiera również teksty z 1937 roku, w których Ortega rozwija idee zjednoczonej Europy wolnej od nacjonalizmów, co stanowiło odpowiedź na trudny okres polityczny w historii kontynentu.